Tiếng Việt Hội nhập và Phát triển
•
15/01/2026
TIẾNG VIỆT TRƯỚC NGUY CƠ CHỆCH CHUẨN
A
admin
Tác giả
Chào các bạn – thính giả quen thuộc của podcast ! Lại là mình đây. Tuyên truyền viên Khánh Ngân đến từ lớp 9A2 trường THCS Trần Hưng Đạo
Hôm qua lúc lướt mạng xã hội, mình vô tình đọc được một đoạn comment thế này: "Cái áo này nhìn ‘lemỏn’ quá, hk pít mua ở đâu z tr?". Thú thật, mình đã mất 5 giây để định hình xem bạn ấy đang khen hay chê, và phải mất thêm vài giây nữa để dịch từ "lemỏn" tức là "chảnh", là "chanh sả".
Các bạn thân mến, những ngôn ngữ kiểu "teencode", những từ lóng, những cách nói "lạ hóa" ấy đang xuất hiện dày đặc quanh chúng ta. Vui không? Có vui. Sáng tạo không? Cũng có phần sáng tạo. Nhưng hôm nay, hãy cùng mình trầm lại một chút để nhìn nhận một vấn đề nghiêm túc hơn: Liệu thói quen sử dụng ngôn ngữ "lệch chuẩn" này có đang âm thầm lấy đi của chúng ta một thứ vũ khí cực kỳ quan trọng hay không?
Các bạn biết không, trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, năng lực ngôn ngữ được ví như một "chiếc chìa khóa vạn năng". Tại sao lại gọi là vạn năng?
Bởi vì trong bối cảnh toàn cầu hóa, để chúng ta – những người trẻ Việt Nam – có thể tự tin đứng cạnh bạn bè quốc tế, chúng ta cần hai thứ: Một là sự thành thạo ngoại ngữ, và hai – quan trọng hơn cả – là sự làm chủ tiếng mẹ đẻ.
Năng lực ngôn ngữ không chỉ là chuyện được bao nhiêu điểm môn Văn. Đó là khả năng tư duy, là cách bạn dùng từ ngữ để chiếm lĩnh tri thức nhân loại, và là cách bạn khẳng định bản sắc văn hóa Việt Nam. Một người giỏi ngôn ngữ là người hiểu được sự giàu đẹp của Tiếng Việt, nắm chắc các quy tắc chính tả, ngữ pháp để tạo lập nên những văn bản có giá trị.
Nhưng thực tế thì sao? Chiếc chìa khóa ấy đang bị đe dọa.
Dưới tác động của mạng xã hội, chúng ta thấy sự lên ngôi của ngôn ngữ "lệch chuẩn". Ban đầu, nó chỉ là những trò đùa tếu táo, khẩu ngữ vui vẻ của một nhóm bạn trẻ. Nhưng nguy hiểm thay, sự "biến dạng" này đang len lỏi từ khung chat vào tận trang vở, vào bài thi, và vào cả tư duy của chúng ta.
Các bạn hãy thử tưởng tượng: Khi chúng ta quen dùng những từ ngữ hời hợt, viết tắt vô tội vạ, vay mượn tiếng nước ngoài thiếu chọn lọc... dần dần, vốn từ tiếng Việt của chúng ta sẽ bị cùn mòn.
Hệ lụy là gì?
Thứ nhất, năng lực tư duy bị hạn chế. Ngôn ngữ là vỏ bọc của tư duy. Khi bạn không đủ từ ngữ chuẩn xác để diễn đạt một ý tưởng phức tạp, tư duy của bạn cũng sẽ trở nên đơn giản và hời hợt.
Thứ hai, rào cản tiếp cận tri thức. Bạn sẽ khó lòng cảm thụ được cái hay của một tác phẩm văn học, hay hiểu sâu sắc một khái niệm khoa học nếu tư duy ngôn ngữ của bạn chỉ quanh quẩn ở những từ lóng sáo rỗng.
Và quan trọng nhất, nó là mối đe dọa trực tiếp đến sự trong sáng của Tiếng Việt. Nếu chúng ta cứ chạy theo những trò vui nhất thời, chúng ta đang vô tình "xuyên tạc" chính tiếng mẹ đẻ của mình.
Các bạn à, dùng sai lâu ngày sẽ thành thói quen. Và thói quen xấu trong ngôn ngữ sẽ giết chết sự tinh tế trong tâm hồn.
Câu trả lời là KHÔNG. Chúng ta không bài trừ cực đoan cái mới.
Từ khóa ở đây là "TIẾP BIẾN" – tức là tiếp nhận có chọn lọc.
Là những học sinh hiện đại, chúng ta cần định hình một tư duy ngôn ngữ thông minh:
• Hãy dùng ngôn ngữ mạng đúng lúc, đúng chỗ: Vui đùa với bạn thân? Được thôi. Nhưng khi giao tiếp với người lớn, khi viết bài, khi thảo luận nghiêm túc, hãy trả lại cho Tiếng Việt sự trang trọng và chuẩn mực vốn có.
• Hãy trau dồi vốn từ: Thay vì dùng một từ tiếng Anh chêm vào vì "bí từ", hãy thử tìm xem Tiếng Việt có từ nào hay hơn không. Tin mình đi, Tiếng Việt mình giàu và đẹp lắm!
Kết thúc bài chia sẻ hôm nay, mình muốn nhắn gửi tới các bạn một điều:
Giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt không phải là bảo thủ, mà là cách chúng ta trân trọng trí tuệ của chính mình. Đừng để mình trở thành những người trẻ "sành điệu ảo" nhưng lại "mất gốc" ngay trên tiếng nói của cha ông.
Hãy dùng ngôn ngữ chuẩn mực để mở ra cánh cửa tri thức rộng lớn. Vì bạn biết đấy, Phong ba bão táp, không bằng ngữ pháp Việt Nam.
Cảm ơn các bạn đã lắng nghe. Xin chào và hẹn gặp lại!
Hôm qua lúc lướt mạng xã hội, mình vô tình đọc được một đoạn comment thế này: "Cái áo này nhìn ‘lemỏn’ quá, hk pít mua ở đâu z tr?". Thú thật, mình đã mất 5 giây để định hình xem bạn ấy đang khen hay chê, và phải mất thêm vài giây nữa để dịch từ "lemỏn" tức là "chảnh", là "chanh sả".
Các bạn thân mến, những ngôn ngữ kiểu "teencode", những từ lóng, những cách nói "lạ hóa" ấy đang xuất hiện dày đặc quanh chúng ta. Vui không? Có vui. Sáng tạo không? Cũng có phần sáng tạo. Nhưng hôm nay, hãy cùng mình trầm lại một chút để nhìn nhận một vấn đề nghiêm túc hơn: Liệu thói quen sử dụng ngôn ngữ "lệch chuẩn" này có đang âm thầm lấy đi của chúng ta một thứ vũ khí cực kỳ quan trọng hay không?
Các bạn biết không, trong Chương trình Giáo dục phổ thông 2018, năng lực ngôn ngữ được ví như một "chiếc chìa khóa vạn năng". Tại sao lại gọi là vạn năng?
Bởi vì trong bối cảnh toàn cầu hóa, để chúng ta – những người trẻ Việt Nam – có thể tự tin đứng cạnh bạn bè quốc tế, chúng ta cần hai thứ: Một là sự thành thạo ngoại ngữ, và hai – quan trọng hơn cả – là sự làm chủ tiếng mẹ đẻ.
Năng lực ngôn ngữ không chỉ là chuyện được bao nhiêu điểm môn Văn. Đó là khả năng tư duy, là cách bạn dùng từ ngữ để chiếm lĩnh tri thức nhân loại, và là cách bạn khẳng định bản sắc văn hóa Việt Nam. Một người giỏi ngôn ngữ là người hiểu được sự giàu đẹp của Tiếng Việt, nắm chắc các quy tắc chính tả, ngữ pháp để tạo lập nên những văn bản có giá trị.
Nhưng thực tế thì sao? Chiếc chìa khóa ấy đang bị đe dọa.
Dưới tác động của mạng xã hội, chúng ta thấy sự lên ngôi của ngôn ngữ "lệch chuẩn". Ban đầu, nó chỉ là những trò đùa tếu táo, khẩu ngữ vui vẻ của một nhóm bạn trẻ. Nhưng nguy hiểm thay, sự "biến dạng" này đang len lỏi từ khung chat vào tận trang vở, vào bài thi, và vào cả tư duy của chúng ta.
Các bạn hãy thử tưởng tượng: Khi chúng ta quen dùng những từ ngữ hời hợt, viết tắt vô tội vạ, vay mượn tiếng nước ngoài thiếu chọn lọc... dần dần, vốn từ tiếng Việt của chúng ta sẽ bị cùn mòn.
Hệ lụy là gì?
Thứ nhất, năng lực tư duy bị hạn chế. Ngôn ngữ là vỏ bọc của tư duy. Khi bạn không đủ từ ngữ chuẩn xác để diễn đạt một ý tưởng phức tạp, tư duy của bạn cũng sẽ trở nên đơn giản và hời hợt.
Thứ hai, rào cản tiếp cận tri thức. Bạn sẽ khó lòng cảm thụ được cái hay của một tác phẩm văn học, hay hiểu sâu sắc một khái niệm khoa học nếu tư duy ngôn ngữ của bạn chỉ quanh quẩn ở những từ lóng sáo rỗng.
Và quan trọng nhất, nó là mối đe dọa trực tiếp đến sự trong sáng của Tiếng Việt. Nếu chúng ta cứ chạy theo những trò vui nhất thời, chúng ta đang vô tình "xuyên tạc" chính tiếng mẹ đẻ của mình.
Các bạn à, dùng sai lâu ngày sẽ thành thói quen. Và thói quen xấu trong ngôn ngữ sẽ giết chết sự tinh tế trong tâm hồn.
Câu trả lời là KHÔNG. Chúng ta không bài trừ cực đoan cái mới.
Từ khóa ở đây là "TIẾP BIẾN" – tức là tiếp nhận có chọn lọc.
Là những học sinh hiện đại, chúng ta cần định hình một tư duy ngôn ngữ thông minh:
• Hãy dùng ngôn ngữ mạng đúng lúc, đúng chỗ: Vui đùa với bạn thân? Được thôi. Nhưng khi giao tiếp với người lớn, khi viết bài, khi thảo luận nghiêm túc, hãy trả lại cho Tiếng Việt sự trang trọng và chuẩn mực vốn có.
• Hãy trau dồi vốn từ: Thay vì dùng một từ tiếng Anh chêm vào vì "bí từ", hãy thử tìm xem Tiếng Việt có từ nào hay hơn không. Tin mình đi, Tiếng Việt mình giàu và đẹp lắm!
Kết thúc bài chia sẻ hôm nay, mình muốn nhắn gửi tới các bạn một điều:
Giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt không phải là bảo thủ, mà là cách chúng ta trân trọng trí tuệ của chính mình. Đừng để mình trở thành những người trẻ "sành điệu ảo" nhưng lại "mất gốc" ngay trên tiếng nói của cha ông.
Hãy dùng ngôn ngữ chuẩn mực để mở ra cánh cửa tri thức rộng lớn. Vì bạn biết đấy, Phong ba bão táp, không bằng ngữ pháp Việt Nam.
Cảm ơn các bạn đã lắng nghe. Xin chào và hẹn gặp lại!